Bart*, 19 jaar oud, heeft zeven maanden in Pension Spaarnezicht gewoond. Hij is aangemeld bij de BCT door een medewerker van Streetcornerwork Amsterdam. 

  

Bart heeft zijn jeugd doorgebracht in een gemeente behorend tot de Veiligheidsregio Midden-Kennemerland. Barts verblijf in Spaarnezicht kende een moeizaam verloop. Voorheen verbleef Bart bij ‘vrienden’ en op straat. 

  

Terugblik in een notendop

Bart is opgegroeid bij zijn vader, moeder en zusje. Hij is al sinds zijn geboorte fysiek gehandicapt, zijn gehoor en zicht zijn beperkt. Op zevenjarige leeftijd kregen zijn ouders het advies om hem naar het Speciaal Onderwijs te laten gaan. Toen Bart acht jaar oud was, gingen zijn ouders scheiden. Zij kozen voor co-ouderschap, week op - week af, en bleven bij elkaar in dezelfde straat wonen.Op school maakte Bart een ongelukkige en onzekere indruk. Het Speciaal Onderwijs adviseerde zijn ouders daarom om contact met BJZ op te nemen. Naar eigen zeggen is Bart in deze tijd veel gepest en heeft hij veel gepest. Hij is in het Speciaal Onderwijs twee keer blijven zitten. Bart heeft altijd het gevoel gehad dat hij niet echt geaccepteerd werd door met name zijn vader, dat hij vanwege zijn fysieke beperkingen niet de zoon is die zijn vader zo graag wilde. Hun relatie kenmerkt zich door ambivalentie.

  

Na het Speciaal Onderwijs ging Bart naar het VMBO/gemengde leerweg. Daar ging het echt mis. Hij kwam met ‘verkeerde’ vrienden in aanraking en liet school grotendeels voor wat het was. Van de vier jaar is hij ongeveer anderhalf jaar echt naar school geweest. Vader, volgens Bart een dominante man, heeft geprobeerd het tij te keren maar deed dit door zijn handen te gebruiken. BJZ heeft zowel Bart als zijn ouders een tijdje wekelijks ambulant begeleid. Volgens Bart heeft dit niets opgeleverd. Hij blowde zich suf en ging uiteindelijk met vrienden cocaïne snuiven, dealen en stelen. Bart kwam in 2009 voor zijn blowen in contact met de Jellinek, maar koos eieren voor zijn geld. In 2010 en 2011 is er opnieuw contact geweest met de Jellinek. Bart is in Detox (ontgiften) geweest voor zijn cocaïnegebruik, maar vertrok tussentijds. Ook de dagbehandeling, waarvoor hij alsnog in aanmerking kwam, brak hij af. De Jellinek trachtte contact met Bart te houden omdat zijn situatie zeer ernstig was. Een aantal keren had hij contact met de behandelaar, maar zette dit uiteindelijk niet door. Op zeventienjarige leeftijd is Bart uit huis gezet, sliep bij vrienden, in auto’s, overal en nergens.  BJZ heeft hem ondergebracht bij Spirit waar hij gebruik kon maken van Kamers met Kansen. Maar omdat hij zich onbegeleidbaar opstelde is hij ook daar uit gezet. Na allerlei omzwervingen is hij geplaatst in Spaarnezicht.

  

Plaatsing in Spaarnezicht

Al tijdens de eerste week in Spaarnezicht viel ons op dat Bart continu ‘draaide’ en dat dit gedrag, in onze ogen, extremere vormen aannam. Bart erkende dat hij vaak niet de ‘waarheid’ spreekt . Bart komt over als een intelligente, charmante jongen die verbaal mensen voor zich weet te winnen. Maar Bart liet ook een andere kant van zichzelf zien: als zijn eigen wil door een ander wordt doorkruist, drijft hij zijn eigen zin door en neemt een (verbaal) agressief dwingende houding aan. 

  

Bart en zijn verblijf in Spaarnezicht

Barts verblijf in Spaarnezicht verliep vanaf het begin af aan bijzonder moeizaam. Hij raakte continu verstrikt in zijn eigen verzinsels/leugens. Zijn gedrag liet zich niet makkelijk doorgronden, het leek een overlevingsmechanisme dat hij zich door zijn afhankelijkheid van drugs eigen heeft gemaakt. Bart is zeer extravert en kan door zijn persoonlijke charme heel voorkomend en overtuigend zijn. In de vele gesprekken die we met Bart voerden gaf hij aan dat hij het moeilijk heeft ‘met zichzelf’ en met de misstappen uit zijn verleden en heden. Daarnaast had hij regelmatig een terugval in druggebruik; als het allemaal wat tegenzit en de kans zich voordoet, kan hij de verleiding niet of nauwelijks weerstaan, erkende hij. Contact met de stichting Brijder is Bart veelvuldig aangeboden.

  

Vele malen veinsde Bart werk te hebben (regelmatig was hij in het bezit van een contract), meestal om op die manier iets van reisgeld te kunnen ontvangen. Toen werkbriefjes uitbleven en zijn verhalen niet meer geloofd werden, hebben we hem duidelijk gemaakt dat Spaarnezicht in het geheel geen financiële voorschotten meer zou geven. Eind mei vertelden we Bart dat zijn plaatsing, indien hij zijn gedrag niet zou veranderen, zou worden beëindigd. Bart stelde zich immers niet begeleidbaar op en leek louter en alleen gebruik te maken van de ‘hotelfunctie’ van Spaarnezicht.

  

Omdat Bart op geen enkele manier in beweging was te krijgen, is er overleg geweest met de Sociale Dienst/bijzondere doelgroepen en is Bart voor vijf nachten in de nachtopvang van het Leger des Heils in Haarlem geplaatst, met recht op terugkeer in Spaarnezicht. Dit ‘onorthodoxe’ idee was om hem te laten ervaren waar je terecht kunt komen als je louter kiest voor een dak boven je hoofd.

  

Bij terugkomst in Spaarnezicht leek Bart het begrepen te hebben, maar binnen één week had hij de draad van zijn oude leventje weer opgepakt. Hij gebruikte weer harddrugs en de baan bleek opnieuw niet te bestaan. In overleg is besloten dat zijn plaatsing binnen Spaarnezicht niet veel langer mocht duren. Om een functionele vervolgplek te kunnen bieden, hebben we contact gezocht met Jellinek en de stichting Brijder. In overleg met Bart is besproken dat een plaatsing binnen de Detox-afdeling van Mistral in Den Haag (Brijder), in combinatie met een vervolg-lifestyletraining, hem mogelijk perspectief zou kunnen bieden. Bart wist dat dit, voor dit moment, de beste (enige?) weg was, maar vond de stap enorm, met name omdat hij bang was om zijn leven van nu los te laten; wat zou hem te wachten staan?

  

Nadat Bart de Detox bezocht had, kreeg hij een plaats op de wachtlijst. De intake was gepland op 30 juli 2012, wat meteen de eerste dag van zijn verblijf aldaar zou zijn. Toch heeft Bart, tegen alle adviezen in, uiteindelijk gekozen om zijn eigen weg te vervolgen. Hij heeft op het laatste moment op een camping in de omgeving van Haarlem werk en een vervolg-woonplek gevonden. Op 29 juli is Bart vertrokken.

  

Welk perspectief heeft Bart?

Bart is er (nog) niet aan toe om zich te laten behandelen voor zijn soft- en harddruggebruik. Hij gebruikt softdrugs vanaf zijn vijftiende en harddrugs, met de regelmaat van de klok, vanaf zijn zestiende.

Hij heeft een natuurlijke hang naar een ‘spannende’ omgeving en lijkt zijn vrienden niet te selecteren op stabiliteit of trouw, maar meer op ‘kicks for now’. Bart weet ergens wel – en erkent dit ook - dat hij het zelf niet redt zonder opname. Maar de angst voor wat mogelijk gaat komen, gaat hij op dit moment (nog) uit de weg.

  

Hoe gaat het nu met Bart?

Tijdens de laatste twee maanden van zijn verblijf in Spaarnezicht heeft de Sociale Dienst/bijzondere doelgroepen hem alsnog, en met terugwerkende kracht, een WWB-uitkering toegekend. Dit wel met de inzet dat Bart zich zou laten opnemen in de Detox. En om te voorkomen dat de achterstand in de betaling van zijn ziektekostenverzekering zijn opname zou verhinderen.Bart is na zijn vertrek uit Spaarnezicht nog regelmatig gesignaleerd in de omgeving van ons pension. Naar horen zeggen is Bart zijn baan verloren op de camping en is hij opnieuw zwervende.

  

  

* Bart is een gefingeerde naam